Staunton

To z pewnością najbardziej rozpoznawalny zestaw szachowy, nazwany tak na cześć XIX-wiecznego angielskiego mistrza Howarda Stauntona, który w latach 40. XIX wieku był uważany za najsilniejszego gracza na świecie. Sam Staunton nie zaprojektował tych bierek – zostały one zaprojektowane przez Nathaniela Cooka i po raz pierwszy wyprodukowane przez firmę Jaques of London w 1849 roku – ale użyczył swojego nazwiska do ich promocji w jednym z najwcześniejszych przykładów sponsoringu sportowego. Zegary Staunton przypominają gładkie kolumny, zwężające się ku górze od szerokiej podstawy i zwieńczone stylizowanym motywem reprezentującym każdy z elementów. Najbardziej rozpoznawalnym elementem Stauntonów jest król, którego korona jest zawsze zwieńczona krzyżem.

W czasie, gdy wprowadzano je na rynek, na całym świecie używano wielu różnych stylów gry. W poprzednich dziesięcioleciach szachy stawały się coraz bardziej popularne, wzrastał też entuzjazm dla międzynarodowych rozgrywek i zawodów, ale nie istniał wówczas żaden standard. Gracze zaznajomieni z różnymi stylami bierek mogli znaleźć się w niekorzystnej sytuacji, gdy grali zestawem przeciwnika. Klocki Staunton szybko zyskały ogromną popularność i od tamtej pory są standardem.

Zagrzeb i Dubrownik

Styl zagrzebski i podobny styl dubrownicki, który wywarł na niego wpływ, to wschodnioeuropejskie wariacje na temat tradycyjnego wzoru Staunton z połowy XX wieku. Są bardziej gładkie i zaokrąglone w dotyku niż większość zestawów Staunton, a na elementach często znajdują się różnokolorowe zwieńczenia (ozdobne orby i krzyże, które wieńczą elementy), tak że biała królowa może być zwieńczona czarną orbą i odwrotnie. Inną charakterystyczną cechą tego stylu jest kształt rycerza, który zazwyczaj ma zakrzywioną szyję w kształcie litery S i skierowaną w dół twarz. Styl dubrownicki różni się od stylu zagrzebskiego tym, że korona królewska jest zazwyczaj zwieńczona prostym orłem, a nie krzyżem.

Northern Upright

Styl ten, znany również jako Edinburgh Upright, był jednym z bezpośrednich prekursorów wzoru Staunton i był popularny na początku i w połowie XIX wieku, zwłaszcza wśród europejskiej arystokracji. Elementy te przypominają wysokie, smukłe kolumny zwieńczone prostymi motywami. Królowa z głową w kształcie orbity przypomina bardzo wysoki pionek, a goniec z rozszczepioną mitrą jest typowy dla epoki przedstauntonowskiej. Podobnie jak wiele innych zestawów z tej epoki, te wysokie, cienkie bierki były podatne na przewracanie się podczas gry, co nie dotyczyło solidnych bierki Staunton, które je zastąpiły. Jednak styl Upright pozostaje efektownym i eleganckim projektem, który zasługuje na miejsce w kolekcji każdego entuzjasty szachów.

Angielski Barleycorn


Angielski styl Barleycorn był jednym z najbardziej popularnych wzorów szachów w Anglii na początku XIX wieku. Zazwyczaj były one wykonane raczej z kości niż z drewna, a czarne figury często były barwione na czerwono. Szachy mają stosunkowo cienkie tułowia wyrastające z płaskiej podstawy, a większe figury zazwyczaj posiadają bogato zdobiony centralny „bęben”. Wspólną cechą tego wzoru jest maszt na szczycie gawronów, choć nie występował on w każdym zestawie. Powszechnym problemem tego wzoru – przynajmniej jeśli chodzi o praktyczną zabawę – było to, że elementy były kruche i mogły się przewrócić lub połamać przy nieostrożnym obchodzeniu się z nimi, a dość ozdobne dekoracje rozpraszały wzrok. Mimo to pozostały one popularne przez cały XIX wiek, choć podobnie jak wiele innych wzorów, ich popularność spadła po wprowadzeniu wzoru Staunton.

Selenus


Szachy Selenus, podobnie jak angielski Barleycorn, były często rzeźbione w kości i miały smukłe, rozbudowane figury. Styl ten był popularny w Niemczech i Europie Północnej, a jego nazwa pochodzi od nazwiska autora XVII-wiecznej książki o szachach (Gustavus Selenus to pseudonim księcia Brunszwiku-Lüneburga). Książka zawierała ilustracje ówcześnie używanych figur, co czyni styl Selenusa jednym z najstarszych przedstawionych w tym artykule. Te wysokie, kunsztowne dzieła często zawierały motywy kwiatowe, z płatkami skierowanymi ku górze, rozchodzącymi się od centralnej kolumny. W Anglii, z powodu tego podobieństwa, styl ten stał się znany jako „zestawy szachowe z tulipanami”. Zestawy Selenus pozostawały popularne w Niemczech do początku XX wieku, kiedy to, podobnie jak wiele innych, zostały wyparte przez solidniejsze zestawy Staunton.

French Regence Pieces

Nazwa francuskich figury Regence pochodzi od Café de la Régence w Paryżu, jednego z najważniejszych ośrodków szachowych w XVIII i XIX wieku. Grali tam niemal wszyscy wielcy mistrzowie tego okresu, a także takie sławy jak Wolter i Napoleon. Café de la Régence cieszyła się tak wielką renomą jako centrum szachowe, że używane w niej figury, które były powszechnie używane w ówczesnej Europie, wzięły swoją nazwę. Figurki przypominają stosy kul i krążków, i podobnie jak w wielu innych zestawach używanych w tym czasie, królowe, gońce i pionki są w dużej mierze podobne do siebie, różniąc się jedynie wysokością, co często prowadziło do dezorientacji graczy, którzy nie znali tego wzoru, i wyjaśnia, dlaczego figury Staunton łatwo je wyparły. Jednak francuskie bierki Regence pozostały w użyciu w XX wieku.

Lund Pattern and other English Playing Sets

Wzór Lund był jednym z wielu podobnych angielskich zestawów do gry dostępnych pod koniec XVIII i na początku XIX wieku, w tym wzorów St George, Calvert i Merrifield. Podobnie jak w przypadku francuskiego zestawu Regence, wszystkie te zestawy miały wspólną kolumnę z tralkami i żebrami, przypominającą stos kul i dysków, choć nie miały też skośnie ściętego gońca w stylu stojącym, a królowa była zwykle zwieńczona szpicem lub koroną, co czyniło te bierki bardziej rozpoznawalnymi niż w stylu francuskim. Cechą wyróżniającą styl Lund jest zadaszona wieża gawrona, często zwieńczona masztem, jak w stylu Barleycorn. Zestawy te były przeznaczone do poważnych rozgrywek, a ich popularność zmalała dopiero po wprowadzeniu wzoru Staunton.

Isle of Lewis

Ten styl gry w szachy, znany również jako Lewis Chessmen lub Uig Chessmen, opiera się na kolekcji XII-wiecznych figur znalezionych w 1831 roku na wyspie Lewis w Hebrydach Zewnętrznych u zachodnich wybrzeży Szkocji. Odkrył je niejaki Malcolm Macleod, który, jak głosi jedna z opowieści, szukał wówczas zaginionej krowy. Większość z nich znajduje się obecnie w British Museum, wraz z kilkoma innymi egzemplarzami gier znalezionymi w tym samym schowku. Uważa się, że zostały one wykonane przez mistrza rzemiosła w Trondheim w Norwegii około końca XII wieku i zaginęły lub zostały zakopane w drodze do norweskich osad w Irlandii.

Te szczegółowe figurki zostały pierwotnie wyrzeźbione w kości słoniowej morsa i zwracają uwagę wyrazem twarzy każdej z postaci – królowa wygląda na znudzoną, król na surowego, a niektóre z wież wydają się wściekle gryźć brzegi swoich tarcz. Mimo że wzory mogą być nieco rozpraszające w praktycznej grze – choć figurki są bardzo solidne i stabilne – są one popularnymi przedmiotami wystawowymi, a nawet pojawiły się w filmach o Harrym Potterze.

Tournament Chess Sets

Najpopularniejszym typem zestawu szachowego używanym w klubach, turniejach i szkołach jest standardowy plastikowy zestaw Staunton o średnicy 3,75 cala, zwykle ze zwijaną, winylową planszą. Jeśli kiedykolwiek byłeś w klubie szachowym lub grałeś w turnieju, prawdopodobnie widziałeś jeden z tych zestawów. Jeśli musisz przynieść na turniej swoje własne figury, to właśnie ten typ szachów powinieneś zabrać ze sobą – choć niektórzy gracze lubią korzystać z okazji, by pochwalić się swoimi drewnianymi figurami, to ryzykują, że ich figury zostaną zgubione lub uszkodzone podczas gry. Standardowe plastikowe figury są niedrogie i rozpoznawalne przez wszystkich, nie ma więc znaczenia, czy będą się z nimi szorstko obchodzić. Takie zestawy są również dobre do nauki, ponieważ niektórzy gracze mogą uznać za pomocne trenowanie z tymi samymi rodzajami elementów, których będą używać podczas zawodów, aby szybciej rozpoznawać wzory.

Kupując plastikowe bierki, podobnie jak w przypadku innych typów, należy sprawdzić, czy są one ważone, ponieważ tanie bierki bez wagi mogą być bardzo lekkie i podatne na przewracanie się. Tablice zazwyczaj występują w wersji zwijanej lub składanej, co ma swoje wady i zalety. Tablice zwijane mogą być trudne do spłaszczenia i usunięcia zagnieceń, ale są bardziej odporne na zużycie, podczas gdy w wielu klubach połowa tablicy składanej zalega w szafce z zaopatrzeniem, ponieważ czas i zużycie mogą spowodować rozłączenie się obu połówek.

Travel Chess Sets

Zestawy podróżne są zaprojektowane tak, aby elementy przylegały do planszy. Występują one w dwóch odmianach – magnetycznej i z kołkami, a każda z nich ma swoje wady i zalety. Zestawy magnetyczne zwykle wyglądają ładniej, ponieważ tablica nie jest pokryta otworami, w które wkłada się elementy. Jednak, zwłaszcza w przypadku większych zestawów magnetycznych, elementy nie są tak pewnie przymocowane do tablicy i mogą z niej spadać i gubić się, jeśli masz szczególnie wyboistą jazdę. Elementy z kołkami w szczelinach są o wiele pewniejsze, ale może to być wadą, ponieważ ich przenoszenie może być bardziej kłopotliwe. Istnieje również problem, że kołek może się odłamać, jeśli element jest zbyt brutalnie traktowany, co zarówno czyni go bezużytecznym, jak i potencjalnie zatyka otwór na planszy.

Oprócz dużych, niemal turniejowych szachów, zestawy podróżne mogą mieć także niemal miniaturowe rozmiary, a popularną odmianą zestawu magnetycznego jest mała plansza w kształcie portfela z płaskimi krążkami ozdobionymi symbolami diagramów (na takim zestawie uczył się grać ten autor). Amerykański mistrz świata Bobby Fischer posiadał taki zestaw i nosił go wszędzie ze sobą, aby w każdej chwili móc zagrać lub przeanalizować pozycję.

Rozmiary zestawów podróżnych zazwyczaj odnoszą się do rozmiaru planszy, a nie do wspomnianego wcześniej rozmiaru króla.


Electronic Chess Boards (E-Boards)

Zestawy do gry w szachy elektroniczne łączą się z komputerem lub telefonem za pośrednictwem USB lub Bluetooth i wykorzystują czujniki umieszczone na planszy oraz w figurach do wykrywania położenia każdej figury. Służą one do łatwego zapisywania ruchów i partii, a także mogą stanowić znacznie bardziej przyjazny interfejs do gry z komputerem niż zwykły diagram ekranowy. Tego typu plansze są także używane w turniejach szachowych do nagrywania ruchów do transmisji na żywo. Jeśli kiedykolwiek oglądałeś transmisję online z turnieju szachowego z aktualizacją na żywo, to najprawdopodobniej partie rozgrywane są właśnie na tego typu zestawie. Elektroniczne plansze szachowe są zazwyczaj zaprojektowane tak, aby przypominały drewno, a ich elementy są często podobnej jakości, co luksusowe zestawy drewniane.

Żródło: https://www.chessstrategyonline.com/chess-set-guide


0 komentarzy

Dodaj komentarz

Avatar placeholder

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.